Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM), büyümeyle ilgili hazırladığı raporda, 2015 yılının son çeyreği için ilk büyüme tahminini yüzde 0,5’ten yüzde 0,6’ya yükseltti.
Mevsim etkilerinden arındırılmamış seriye dayalı 2014 yılının dördüncü çeyreğine kıyasla yıllık büyüme oranına ilişkin tahminini değiştirmeyerek yüzde 4,8’de tutan BETAM’ın raporunda şöyle denildi:
“2015 yılının son çeyreği için ilk büyüme tahminimiz yüzde 0,5’ti. Kasım verileriyle birlikte bu tahmini az bir farkla yüzde 0,6’ya yükseltiyoruz. GSYH’nin alt kalemlerinde Kasım itibariyle belirgin değişimler söz konusu. Tüketim artışı yavaşlarken yatırımların katkısı negatife dönüyor. Buna karşılık net ihracatın negatif katkısı azalıyor. Mevsim etkilerinden arındırılmamış seriye dayalı 2014 yılının dördüncü çeyreğine kıyasla yıllık büyüme oranına ilişkin tahminimizi değiştirmeyerek yüzde 4,8’de tutuyoruz. Sonuç olarak çeyrekten çeyreğe yüzde 0,6’lık büyümenin büyük ölçüde özel tüketim ve kamu harcama artışından kaynaklanmasını bekliyoruz. Cari açık / GSYH oranını yüzde 4,8, altın hariç oranını ise yüzde 5,3 olarak tahmin ediyoruz.
Kasım ayında bir önceki aya kıyasla Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) yüzde 0,9 oranında azaldı (Tablo 2). Aynı dönemde dayanıklı tüketim malı değişmezken, ara malı ve yatırım malı üretimlerinde sırasıyla yüzde 0,7 ve yüzde 0,8 oranlarında düşüş gözlemlendi. Dayanıksız tüketim malı üretimi ise yüzde 6,5 oranında azaldı.Bununla birlikte Ekim-Kasım ayları birlike dikkate alınıp 3. Çeyreğe kıyaslandığında sanayi üretim artışını yüzde 0,6 olarak hesaplıyoruz.
Özel tüketimde canlılık devam ediyor
Kasım ayında bir önceki aya göre tüketim malı ithalatı ve dayanıklı tüketim malı imalatı sırasıyla yüzde 8,9 ve yüzde 6,5 azalırken, dayanıksız tüketim malı imalatı aynı dönemde değişmedi (Tablo 2). Tüketici güven endeksi Kasım ayındaki yüzde 22,1’lik artışı takiben, Aralık ayında yüzde 5,2 azaldı. Eylül ve Ekim aylarında azalan özel tüketim vergisi gelirleri Kasım ve Aralık aylarında sırasıyla yüzde 7,6 ve yüzde 1,4 arttı. Binek otomobil üretiminde de üç aylık artış yüzde 9,6 oranında gerçekleşti. Tahmin modelimiz üçüncü çeyrekten dördüncü çeyreğe GSYH artışında en büyük katkının özel tüketimden kaynaklanacağını öngörüyor.
Net ihracattan negatif katkı
Dış ticarete ilişkin Ekim ayı miktar verileri net ihracatın büyümeye önemli ölçüde negatif katkı yapacağını göstermişti. Kasım ayı itibariyle ithalatta gözlemlenen belirgin düşüş, net ihracatın negatif katkısının çeyreklik bazda devam edeceğini ancak azalacağını gösteriyor. Altın hariç reel ihracatın çeyrekten çeyreğe yüzde 0,8, altın hariç reel ithalatın ise yüzde 2,4 artacağını tahmin ediyoruz
Özel yatırımlarda yavaşlama
Ekim verilerine dayalı ilk tahminimizde özel yatırımların 4. çeyrekte büyümeye sıfır katkı yapacağını öngörmüştük. Kasım verileri bu öngörüyü olumsuz yönde değiştirdi. Kasım ayında bir önceki aya
kıyasla yerli yatırım malı üretimde yüzde 0,8 oranında düşüş gözlemlendi (Tablo 2). Binek olmayan otomobil üretiminde Ekim’den Kasım’a yüzde 2,2 oranında düşüş gerçekleşmişti. Kasım’dan Aralık ayına düşüş hızlanarak yüzde 6,4 oldu. Kasım ayında yüzde 6,4 oranında artış sergileyen Reel Kesim Güven Endeksi ise Aralık ayında yüzde 1,3 oranında düştü. Özel yatırımların tahmininde kullandığımız son gösterge olan yatırım malı ithalatı ise Kasım ayında da düşmeye devam ederek yüzde 5,8’den 10,2’ye çıktı(Tablo 2). 2015 4. çeyrekte özel yatırımların büyümeye negatif katkı yapmasını bekliyoruz.
Kamudan büyümeye dikkate değer katkı
Kamu harcamalarında Kasım ayındaki yüzde 1,8’lik artışın ardından, Aralık ayında dikkate değer bir artış gözlemlenmedi (Tablo 2). Kamu harcamalarının çeyreklik büyümeye dikkate değer ölçüde pozitif katkı yapmasını bekliyoruz.
Büyüme performansında artış
Mevsim etkilerinden arındırılmış verilerle dördüncü çeyrekte yüzde 0,6’lık büyüme tahminimiz ilk üç çeyrekteki sırasıyla yüzde 1,5, 1,4 ve 1,3’lük büyüme oranlarına kıyasla düşük kalsa da ham verilerle dördüncü çeyrek yıllık büyüme oranının (2014 4.çeyrekten 2015 4.çeyreğe) yüz de 4,8’e ulaşacağını tahmin ediyoruz. Dördüncü çeyrek GSYH tutarı ilk üç çeyrekte gerçekleşen tutarlara eklendiğinde 2015 yıllık büyüme oranı yüzde 3,8 olarak hesaplanıyor. 2014’te yüzde 2,9 olarak gerçekleşen büyümenin 2015 yılında hızlandığı görülüyor. ”