Ortadoğu’daki petrol üretimi ve global ekonominin tarihin en kötü ham petrol arz şokundan iyileşmesi aylarca ve hatta yıllarca sürebilir.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’ı bombalamaya başlamasının üzerinden iki ay geçti ve Hürmüz Boğazı hala tanker trafiğinin büyük bir bölümüne kapalı. Bu durum, Orta Doğulu üreticilerin ham petrolde günde 10 milyon varil bir kesinti yapmalarına neden oluyor.
Analistler savaşın başında, Hürmüz Boğazı’nın iki ay gibi uzun bir süre kapalı kalacağını tahmin etmemişlerdi. Pek çoğu Boğaz’ın nisanda açılacağını ve üretimin mayıs ayında yeniden başlayacağını düşünüyordu.
Ancak bu olmadı. Arz edilen petrol Hürmüz Boğazı’nın gerisindeki Basra Körfezi’nde sıkışmış durumda; depolar ağzına kadar dolu ve tankerler de Boğaz’ı geçip yola devam edemiyorlar.
Hürmüz Boğazı bugün trafiğe açılsa bile, Orta Doğu’dan petrolün yeniden akmaya başlaması ve arz şokunu ilk hisseden Asya’daki müşterilere ulaşması aylar sürecek.
Boğaz tanker trafiğine ne kadar uzun süre kapalı kalırsa, küresel arz ve ekonomik büyüme üzerindeki olumsuz etkisi de o kadar büyük olacak.
Ortadoğu’daki binlerce kuyunun yeniden faaliyete geçmesi zorlu bir süreç. Bazı ülkelerde bu durum birkaç haftada toparlanabilir ancak Irak gibi bazı ülkelerde üretimin normal seviyelere dönmesi aylarca sürebilir.
Kısacası, Orta Doğu’daki durumun global enerji sektörü üzerinde uzun vadeli ve önemli bir hasar bırakması kaçınılmaz.
Uluslararası Enerji Ajansı IEA nisan ayındaki raporunda Körfez’de arzın yeniden normale dönmesinin şu faktörlere bağlı olduğuna dikkat çekmişti: Güvenliğin iyileşmesi ve siyasi istikrar, Hürmüz’de ticaret akışının başlaması, kalifiye istihdam ve operatörlerin devreye girmesi, tedarik zincirlerinin normalleşmesi, tanker sigortası ve finans. Uygun şekilde kapatılmış sahalar hemen yeniden faaliyete geçebilir ancak düşük iyileşme oranları ve petrol akışında sorunlu kuyularda altı ay ya da daha uzun bir süre gecikmeler olabilir.
IEA’nın raporunda şu ifadelere yer verildi: “Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ticari akışın güvenliğinin yeniden tesis edilmesiyle, iki ay gibi bir sürede ihracatın kesintisiz hale geleceğini ve ilk başlardaki hacmin savaş öncesi seviyelerin altında kalacağını düşünüyoruz.” (Kaynak: oilprice.com)