Anasayfa Köşe Yazıları FED’in iki sonraki adımı

FED’in iki sonraki adımı

FED’in bir sonraki adımı piyasa açısından büyük oranda belli. FED fund vadelilerine baktığımızda bu yıl artış yok, seneye ise bir faiz indirimi geliyor. Benim de görüşüm malum, FED bu yıl faiz artırmaya devam edecek.

Daha önceki vakalara baktığımızda resesyon reel faizlerin büyümeyi aştığı noktada geliyor. Henüz bu durumun tekrarından uzak bir noktadayız Ancak sanırım asıl tartışmamız gereken konu faiz yüzde 2.5 veya yüzde 3.0 seviyesinden sıfıra çekildikten sonra neler olacağı. 1990’da faizler 8.25’ten yüzde 3’e indirilmiş. 2001’de yüzde 6.50’den yüzde 1.0’e, 2008’de de 5.25’ten 0.25’e düşürülmüş. Yani kısa veya uzun vadeli ortalama miktardan çok daha düşük bir faiz indirimi söz konusu olabilecek.

İstenilen ama cari yapıda henüz mümkün olmayan şey kağıt paranın yerini tamamen dijital paraya bırakması. Böylece MB ve bankalar eksi faiz uygulamasına geçtiğinde hane halkının manevra alanı büyük ölçüde daralır. İleride olacak bir senaryo ama bir sonraki resesyonda kullanılabilecek araçlardan birisi değil. Bir sonraki adım paranın “vadesi” olması gibi daha teknik stratejiler de olabilir. Şimdilik bunlara hiç girmiyorum.

Daha realist bir araç varlık alımlarının (QE) devamı olabilir. Piyasanın 2008 öncesi hiç bilmediği daha doğrusu akına getirmediği bu uygulama bilançonun 800 milyar dolar olduğu bir noktada işe yaramış olabilir (biraz gri bir alan bu, henüz literatür de bir uzlaşmaya varabilmiş değil). Ama 3.5 veya 3 trilyon dolar civarında başlayıp 5-6 trilyona çıkartmak marjinal olarak aynı etkiyi göstermeyecektir. Japonya vakası da inancımızı sarsan bir vaka. Bir gün “bu gün” gelirse FED’in uyması gereken kurallar değiştirilerek kamu varlıkları yerine kurulduğunda yaptığı gibi özel şirket tahvilleri ve hisse almasına onay verilmesinin daha doğru olacağını düşünüyorum.

Kısa vadede karşılaşmamız mümkün olan strateji ise anlaşılan enflasyon seviyesi ve hedeflemesi konusu olacak. Şu anda yüzde 2 ideal seviye olarak görünse de geride bıraktığımız uzun yıllar boyunca PCE çok az süre için yüzde 2 ve üstü seviyelerde vakit geçirdi. FED’in ekonomik bir zayıflık yokken bu konuya yönelik bir müdahalesi olmadığını biliyoruz. Burada en basit teklif yüzde 2 olan enflasyon hedefinin örneğin yüzde 4 olarak revize edilmesi. Böylece piyasalar merkezin daha uzun süre daha güvercin davranacağından emin olacak ve başta beklentiler olmak üzere pek çok davranış biçimini buna göre ayarlayacak. Ama 2 veya 4 şayet FED hedefin uzun süre altında kaldığında  herhangi bir adım atmayacaksa (örneğin 3 yıl boyunca 3’te kalırsa) netice fazla değişmeyecektir. Williams’ın basit örneğine bakalım: Enflasyon vaktinin yüzde 80’ni ortalama yüzde 2, yüzde 20’sini yüzde 1 civarında geçirsin. Yani ortalama yüzde 1.8 civarında olmalı. Ki bu durumda piyasanın uzun vadeli enflasyon beklentisi de istenildiği gibi yüzde 2 değil, yüzde 1.8 olarak gerçekleşir.

Yukarıdaki senaryomuza dönelim. Herhangi bir nedenden yeni bir resesyona girdik, faizler sıfıra çekildi ancak benim gibi düşünenler MB’lerin bu işin altından kalkamayacağına inandığı için enflasyon beklentileri gerileyecektir. Bu durumda reel faizler, Japonya örneğinde olduğu gibi, sıfır sınırında olmamıza rağmen düşmeyecek ve hatta artacak ve talep daha da ötelenecek. 2 FED başkanının önerilerinden bir tanesi Fiyat Seviyesi Hedeflemesi bir diğer de kuzeni diyebileceğimiz Ortalama Enflasyon Hedeflemesi. Örnek vermek gerekirse; şayet FSH stratejisi uygulanıyorsa ve seviye yine yüzde 2 ise 2019 yılında enflasyon yüzde 3 olduğunda piyasanın 2020 beklentisi yüzde 1 olacaktır. Eğer EH stratejisi içinde olsak beklentiler 2020 yılında oranın yüzde 2 olması yönünde oluşacak ve fiyatlamalara girecekti. Bu durumda bir sonraki resesyonda enflasyon yüzde 0.5’e veya yüzde -1’e düştüğünde FSH stratejisinde piyasalar yüzde 2 seviyesine dönüşü değil, yüzde 5 seviyesine kadar pasif bir FED duruşunu fiyatlamaya başlayacaktır (tabii ben çok kısa vadeli bir aralıkta bakıyorum, birkaç yıl yüzde 3 de olabilir). Yükselen enflasyon beklentileri sayesinde reel faizler gerileyecek ve işler yoluna girecek (yeni Keynesiansanız böyle en azından). Bu anlattıklarımın bir versiyonu da nominal GDP hedeflemesi. FED başkanlarının yaptığı hiç bir tartışma boşa değildir ve çok bilgilendiricidir. Hazırlandıklarına inanıyorum. İşe yarayacağına ise pek inanmıyorum.

İlginizi Çekebilir

Swiss Days’in Gündemi Yapay Zeka Oldu

Swiss Business Hub Turkey (İstanbul’daki İsviçre’nin İhracat ve Yatırım Ofisi) ve Swiss Ch…