Afet Platformu çatısı altında birleşen 65 sivil toplum kuruluşu, 41 ilde yetiştirdiği 1161 eğitimli gönüllü ile yardımlaşmayı profesyonel bir stratejiye dönüştürüyor. Elazığ depreminden bu yana kristalleşen bu kolektif güç, sivil toplumu kamunun yardımcı unsuru olmaktan çıkarıp, stratejik ortağı yapmayı hedefliyor. Peki, dijital altyapıyla desteklenen yeni mimari sahadaki kaosu veriye dayalı bir düzene dönüştürebilir mi?
Afet Platformu’nun “Afet Risk Yönetiminde Sivil Toplumun Kapasitesinin Desteklenmesi” sonuç toplantısı için Dedeman Gayrettepe’deyim.
Toplantı salonu kalabalık. Projeksiyonun yansıtıldığı sahnede “Proje Sonuçları ve Sürdürülebilirlik” yazısı dikkatimi çekiyor. Katılımcıların yüzündeki kararlı ifade salonun atmosferine de yansıyor. Sahne önünde omuz omuza verilen toplu fotoğraf karesi, farklı uzmanlıkların tek bir ortak noktada birleştiğini gösteriyor.
Hayata Destek Derneği, İhtiyaç Haritası, Temel İhtiyaç Derneği ve Toplum Gönüllüleri Vakfı’nın yürütücülüğünde şekillenen tablo, aslında 65 sivil toplum kuruluşunun ortak iradesini temsil ediyor.
Avrupa Birliği desteğiyle hayata geçen proje, 2020’deki Elazığ depreminden bu yana güçlenen o büyük dayanışma enerjisinin artık kurumsal bir stratejiye yöneldiğini işaret ediyor.
Sahnede konuşan Temel İhtiyaç Derneği Genel Müdürü Nil Tibukoğlu, platformun ulaştığı noktayı önemli bir kazanım olarak tanımlıyor.
“Sivil toplumu yardımcı unsurdan, stratejik ortak seviyesine taşımak en önemli unsurlardan biri. “
Sözler, oldukça iddialı. Gerçekleşebilmesi için ortak akıl ve kolektif kaynak yönetimine işaret ediyor.
Nil Tibukoğlu’nun söylediklerini düşünürken aklımda geçen tek bir soru var.
Kolektif akıl, afet anındaki kaosu veriye dayalı bir düzene dönüştürebilir mi?
Koordinasyonun yeni mimarisi
1999 Marmara Depremi sonrasında hızla afetlere yönelik sivil toplum inisiyatifleri gelişti. Elazığ depreminden bu yana ise sivil toplum, sahada olduğu kadar, sahayı tasarlayan bir yapıya da dönüşmüş görünüyor.
Afet Platformu Genel Sekreteri Sevim Kahraman, önümüzdeki dönemin paydaş döngüsü üzerine kurulu olacağını söylüyor.
“2026 yılında, kamu ve yerel yönetimleri koordinasyonu güçlendirecek pilot iş birliklerini hayata geçirmeye davet ediyoruz.”
Kurumlar arası eşgüdümün artması, müdahale hızını doğrudan etkileyen bir unsur olarak öne çıkıyor.
Sivil Toplum Geliştirme Merkezi Derneği Genel Koordinatörü Dr. Tezcan Eralp Abay, koordinasyonun bir kapasite meselesi olduğunu hatırlatıyor.
“Koordinasyon kadar, neyin koordine edileceği ve bunun kapasitesi konusunda ihtiyaç gördüğümüz alanlara odaklanıyoruz.”
65 farklı kuruluşun tek bir platform çatısı altında toplanması, operasyonel hızı artıran yeni bir mimari sunuyor. Söz konusu birliktelik, afet yönetiminde standartların oluşması için temel teşkil ediyor.
Sosyal sermayenin gücü
Geleceğin en büyük teminatı, ne yapılacağını önceden bilen ve eğitim almış nitelikli insan kaynağıdır.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Daire Başkanı Gülşah Alakara Özcan, saha hizmetlerinin sürekliliği için kamu ile sivil toplumun el ele vermesinin şart olduğunu hatırlatıyor.
“Afet olmadan afet konuşuyorsak doğru bir yerdeyiz. Müdahalenin riskinden çok, yapısal riskleri konuşmamız gerek.”
Bu noktada eğitimli gönüllü kapasitesi, afet anında kimin nerede görev alacağını belirleyen önemli bir sosyal güç konumuna geliyor.
Nil Tibukoğlu, yürütülen çalışmalarla yerel kapasitenin nasıl güçlendiğinden bahsediyor.
“Türkiye’nin farklı 41 iline yayılan 1161 eğitimli gönüllü ve yetiştirilen uzman eğitmenler ile yerel kapasiteyi güçlendirdik”.
İşaret edilen gençler, sadece acil durumlarda depolarda çalışmakla kalmıyor, aynı zamanda kendi yerellerinde projeler üreterek farkındalığı artırıyor.
Dijital entegrasyon ve veri
Kaosun en büyük ilacı, doğru zamanda ulaşılan ve analiz edilmiş şeffaf veridir.
Sevim Kahraman, verinin tek merkezde toplanmasının kriz anlarında hızlı karar almayı kolaylaştırdığını söylüyor.
“Sahadan anlık veri almaya yönelik dijital alt yapı güçlendirildi; böylece daha etkili bir müdahale ağı geliştirildi.”
Whatsapp Chatbot gibi çözümler, yardıma ihtiyaç duyanlarla operasyon merkezi arasındaki iletişimi hızlandırıyor.
Teknoloji, sivil toplumun kapasitesini modernize ederek afet yönetimini daha adil bir seviyeye taşıyor.
AB Delegasyonu Enerji ve İklim Değişikliği Program Sorumlusu Christian Ballaro, sivil toplumun bu süreçteki köprü görevine büyük bir inançla yaklaşıyor.
“Sivil toplum örgütleri ile kamu kurumları arasındaki iş birliği, daha demokratik ve güvenli bir geleceği taahhüt edebilir.”
Sözler teknolojinin rolünü tamamlıyor.
Dijital araçlar, sahadaki yükü hafifletiyor. Sıfırıncı saat hazırlığında sahadaki durumu berraklaştırarak belirsizliği ortadan kaldırıyor.
Toplantı sona eriyor. Dedeman Gayrettepe’de sandalyeler yavaş yavaş boşalıyor.
Dışarı çıkıyorum.
Gayrettepe’nin sokaklarında, dönüşümü bekleyen binaların arasından yürüyorum.