Yenilenebilir enerji yatırımları elektrik üretirken, doğayla kurduğu ilişkiyle dönüşüyor. Bunun son örneklerinden biri, Enerjisa Üretim’in Erciyes Hibrit Güneş Enerjisi Santrali’nde uyguladığı doğal otlatma modeli. Santral sahasında dönemsel olarak 3 binin üzerine çıkan küçükbaş hayvanlar, panel altı ve çevresindeki bitki örtüsünü kontrol altında tutarken hem operasyonel verimliliğe hem de ekolojik dengeye katkı sağlıyor.
Güneş enerjisi santrallerinde panel altlarında büyüyen bitki örtüsünün düzenli olarak kontrol edilmesi gerekiyor. Bu işlem çoğu zaman mekanik ekipmanlarla gerçekleştiriliyor. Ancak son yıllarda dünyanın farklı noktalarında olduğu gibi Türkiye’de de doğayla daha uyumlu yöntemler öne çıkmaya başladı. Küçükbaş hayvanların doğal otlatma davranışından yararlanılması hem bakım süreçlerini kolaylaştırıyor hem de çevresel etkiyi azaltıyor.
Enerjisa Üretim’in Erciyes Hibrit GES sahasında hayata geçirdiği uygulama da bu yaklaşımın örneklerinden biri. Koyunlar, güneş panellerinin altındaki ve çevresindeki otları doğal yollarla tüketerek mekanik biçme ihtiyacını önemli ölçüde azaltıyor. Böylece yakıt tüketimi ve karbon salımının önüne geçilirken, toprağın doğal yapısının korunmasına ve sahadaki biyolojik dengenin desteklenmesine katkı sağlanıyor. Aynı zamanda, kontrolsüz otlanmadan kaynaklanabilecek operasyonel riskler de azaltılıyor.
Uygulamanın işletme tarafında da somut karşılıkları bulunuyor. Erciyes Hibrit GES’te doğal otlatma modeli sayesinde ot temizliği için kullanılan ekipman ve operasyonel kaynak ihtiyacı ile bakım maliyetleri neredeyse yarı yarıya azalırken, saha bakım süreçlerinin verimliliği de artıyor.
Dönemsel olarak 3 binin üzerinde koyunun bulunduğu sahada bu süreç, enerji üretimiyle doğal yaşamın bir arada sürdürülebileceğini gösteren dikkat çekici örneklerden biri olarak öne çıkıyor. Üstelik santral sınırları içerisinde farklı dönemlerde dünyaya gelen beş kuzu da bu doğal döngünün küçük ama anlamlı ayrıntılarından biri.
Kırsal kalkınmaya uzanan etki
Bu yaklaşım çevresel fayda sağlarken Erciyes Hibrit GES’in etki alanındaki köy ve mahallelerde faaliyet gösteren küçükbaş üreticileriyle kurulan iş birlikleri sayesinde, şirketin ek bir hayvan yatırımı yapmasına gerek kalmadan doğal otlatma modeli hayata geçirilmesini sağlıyor. Böylece bir yandan santral sahalarının bakımına katkı sağlanırken diğer yandan bölgedeki hayvancılık faaliyetleri ve kırsal ekonomi destekleniyor. Ortaya çıkan model, enerji üretimi ile yerel kalkınmanın birbirini besleyebileceğini gösteriyor.
Enerjisa Üretim ise bu uygulamayı bir ot kontrol yönteminin dışında daha geniş kapsamlı bir sürdürülebilirlik yaklaşımının parçası olarak değerlendiriyor. Şirket, doğal otlatmanın yanı sıra Tarım GES uygulamaları gibi farklı modellerle yenilenebilir enerji yatırımlarını çevresel ve ekolojik sürdürülebilirlikle birlikte ele almayı hedefliyor. Amaç, kimyasal ve mekanik yöntemlere duyulan ihtiyacı mümkün olduğunca azaltarak doğayla uyumlu çözümleri uygun sahalarda yaygınlaştırmak.
Enerji üretim sahaları aynı zamanda doğal yaşamı ve yerel üretimi destekleyen ekosistemlere dönüşebileceği fikri giderek daha fazla karşılık buluyor. Erciyes’te güneş panellerinin arasında dolaşan binlerce koyun da bu dönüşümün sessiz ama en görünür aktörleri arasında yer alıyor.