Savaşlar, jeopolitik gerilimler ve finansal daralmalar dünya ekonomisini sarsıp yatırımcıları temkinli olmaya iterken; kahve sektörü büyümeye devam ediyor. Türkiye’de son 10 yılda kişi başı tüketimi 4 kata yakın artarak ciddi bir ekonomiye dönüşen bu pazar, yerel bir markanın Çubuklu’dan Düsseldorf ve Liverpool’a uzanan globalleşme stratejisine sahne oluyor. Peki, sermayenin kabuğuna çekildiği belirsizlik ortamında, krizlere meydan okuyan bu büyümenin hikayesi nedir?
Çubuklu’daki 1401 Coffeeshop’un kapısından içeri girdiğimde, dışarıdaki dünyanın kaotik gürültüsü yerini kahve makinesi sesine ve taze kavrulmuş çekirdek kokusuna bırakıyor. Tavandan geçen havalandırma borularının markanın imzası olan o karakteristik turkuazla renklendirildiği, aynalı kolonların mekanı derinleştirdiği ve zengin yeşil bitkilerin ahşap detaylarla organik bağ kurduğu atmosferin içindeyim. Mekan bir şeyler yiyip içip hemen gitmenin ötesinde, kalmak için tasarlanmış gibi.
Karşımda 1401 Coffee Kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Özgür Kılıç oturuyor.
Dışarıda esen sert ekonomik rüzgarlara inat içerde filizlenen o güçlü büyüme hikayesini dinliyorum.
Makro krizler, mikro sığınaklar
Dünya genelinde savaşların, jeopolitik gerilimlerin ve daralan ekonomilerin manşetlerden inmediği bir dönemden geçiyoruz. Belirsizlik, yatırımcı reflekslerini temkinli olmaya iterken, birçok sektör daralma veya bekle-gör politikası izliyor. Ancak Bülent Özgür Kılıç’ın anlattıkları, salt bir girişimcilik serüveninin ötesinde, tüketici davranışlarındaki keskin bir değişimin fotoğrafını çekiyor.
“Kriz dönemlerinde bazı sektörler küçülürken bazı sektörler davranış değişimiyle birlikte büyür,” diye başlıyor söze. “İnsanlar artık daha deneyim odaklı ama aynı zamanda daha ulaşılabilir tüketim alanlarına yöneliyor.”
Rakamlar, bu tezi çarpıcı bir şekilde doğruluyor. Son 10 yılda Türkiye’de kişi başı yıllık kahve tüketimi 350-400 gram seviyelerinden 1,5 kilograma çıkmış durumda. Bu, kahve tüketiminde yaklaşık 4 kata yakın bir büyüme anlamına geliyor. Kahve, özellikle genç kitle için artık sosyalleşmenin, çalışmanın ve günlük rutinin ayrılmaz bir parçası. Tam da bu yüzden, enflasyonist baskılara ve ekonomik dalgalanmalara rağmen kahve pazarı, defansif ve büyüyen bir ekonomiye dönüşmüş görünüyor.
Mutfaktan kahveye operasyonel verimlilik
Peki, finansmana erişimin zorlaştığı bir çağda bu denli bir büyüme nasıl finanse ediliyor ve riskler nasıl yönetiliyor? Bülent Özgür Kılıç ve ekibi bu sorunun yanıtını, hantal yapılardan çevik modellere geçerek bulmuş.
Geçmişte mutfak ağırlıklı ve yüksek işletme maliyetli yapıların yarattığı hantallığı gören 1401 Coffee, stratejik bir kararla kahve merkezli bir yapıya yönelmiş. Bu hamle, hem yatırım maliyetlerini ciddi şekilde verimli hale getirmiş hem de büyüme hızına ivme kazandırmış. Kahve tarafında yatırım geri dönüş sürelerinin çok daha sağlıklı ilerlemesi, markanın ekonominin küçüldüğü dönemde dahi güçlü kalmasını sağlamış.
Bülent Özgür Kılıç, geçmişte farklı markaların bayiliklerini yapmış bir yatırımcı geçmişinden gelmenin avantajını vurguluyor: “Biz franchise sistemine yalnızca marka sahibi gözüyle bakmıyoruz. Yıllarca o masanın diğer tarafında oturmuş, risk almış bir ekip olarak, yatırımcının neye ihtiyaç duyacağını çok iyi biliyoruz.”
Bu bilgi, markanın yatırım yaklaşımını şekillendirmede belirleyici bir disiplin olarak yansımış.
“Bir kahve şubesinin güncel yatırım maliyeti 10-12 milyon TL bandında gerçekleşiyor,” sözleriyle sermaye sürecini anlatıyor. Finansal öngörülebilirlik yatırımcıya büyük bir güven veriyor. Fizibilitesi iyi yapılan bir şubenin yatırım geri dönüş süresini 24 ile 30 ay arasında hesapladıkları bilgisini paylaşıyor. Bunun yanı sıra lokasyon analizlerinde sadece bugünün yaya trafiğine bakılmıyor, bölgenin önümüzdeki 5-10 yıllık potansiyeli daima merkeze alındığının altını çiziyor.
“İdeal bir ciro potansiyeli görmüyorsak sırf tabela sayısını artırmak uğruna şube açmıyoruz,” diyerek büyüme stratejisini özetliyor. Titizlikle yürütülen bu konumlandırma stratejisi yatırımcının sermayesini baştan korumaya alıyor.
Düsseldorf’tan Liverpool’a sınırları aşan bir vizyon
Yaklaşık 4 yıl önce kurulan 1401 Coffee, bugün Türkiye operasyonlarında emin adımlarla 35 şubeye ulaşmış durumda. Asıl oyun sahası ise sınırların ötesinde, çok kültürlü Avrupa pazarında kuruluyor.
Bülent Özgür Kılıç, globalleşmeyi yalnızca yurtdışında dükkan açmak olarak görmüyor. O pazarın dinamiklerini ve operasyonel kültürünü bilen doğru lokal iş ortaklarıyla büyümek, işin kilit noktası. Almanya operasyonlarının ilk meyvesi olarak, ocak ayı itibarıyla Düsseldorf’un en hareketli lokasyonlarından birinde ilk şube kapılarını açmış. Bunun sadece bir başlangıç olduğunu söylüyor.
“Sözleşmeleri tamamlanan yeni lokasyonlarla birlikte yıl sonuna kadar Düsseldorf’ta toplam 5 şubeye ulaşmayı hedefliyoruz.”
İngiltere ise marka için ayrı bir stratejik üs konumunda. İlk şube için Liverpool seçilmiş durumda ve çok yakında faaliyete geçecek. Tüm bu agresif ama kontrollü büyüme stratejisinin arkasında belirgin bir hedef var.
“Önümüzdeki yaklaşık 4 yıl içinde hem yurt içi hem de yurt dışında toplam 150 şubelik bir yapıya ulaşmak istiyoruz,” diyor.
Bülent Özgür Kılıç’ı dinlerken; Düsseldorf’un serin bir köşesinde, Liverpool’un yağmurlu bir sokağında ya da Anadolu’nun kalbinde o turkuaz tabelanın altında sohbet eden insanları gördüğünü hissediyorum.
“İnsanların sosyalleşme, birlikte vakit geçirme ve deneyim yaşama ihtiyacı hiçbir zaman ortadan kalkmıyor,” diyor.
Dışarıda öğleden sonranın telaşı başlarken, baristaların çalışmaları, mekana yeni giren bir grubun neşeli sesine karışıyor.
Krizler, savaşlar ve ekonomik fırtınalar dünyayı ne kadar savurursa savursun; belli ki insanlık sığınacak o güvenli limanı, etrafında toplanılacak o sıcak fincanı aramaktan asla vazgeçmiyor.
Sohbetimiz bitiyor.
Kahvemden son yudumu alıp 1401 Coffeeshop Çubuklu’dan çıkıyorum.