Dünya geçmişte hiçbir zaman bu kadar borçla büyük bir krize yakalanmamıştı; özellikle ABD, dünyanın en büyük petrol üreticisi olmasına rağmen devasa borcu nedeniyle kırılgan bir yapıya sahip.
Bu cümleler, Rockefeller International’ın başkanı Ruchir Sharma’nın Financial Times’ta pazar günü yayımlanan yazısından alıntı.
Sharma, mali açıdan sıkışık olan ülkelerin hükümetlerinin İran savaşı gibi şoklarla mücadele edebilecek fazla cephanesi olmadığına dikkat çekti.
Tarih, benzer krizlerin bütçeleri patlattığını gösteriyor. Sharma, 1970’li yıllardaki petrol şoklarının bir dönüm noktası yarattığını, hükümetlerin bütçe açıklarının kalıcı hale geldiğini belirtti.
Bunun sonucunda, G7 ülkelerinin ortalama devlet borcu GSYİH’nin yüzde 20’sinden yüzde 100 üzerine yükselerek küresel GSYİH’nin üç katı üzerine çıktı. Dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının beşte biri Hürmüz Boğazı’na sıkıştığından, hükümetler fiyat kontrolleri için çaba harcıyor. Ancak pek çok hükümet bu tür kaynaklara sahip değil ve tahvil yatırımcıları da, fazla harcama yapma hamlelerini cezalandırmaya hazırlar.
Sharma yazısında şöyle dedi: “Uzun vadeli enflasyon beklentilerinde değişiklik yok ancak piyasalar İran petrol şokunun daha fazla harcamaya yol açarak, borç ve bütçe açığını artıracağını, bunun da tahvil faizlerini daha da yukarı taşıyacağını hesaplıyorlar.”
Bu durum şimdiden ABD’de görülüyor. Hazine bono ihalelerine olan zayıf talep faizleri beklenen oranın üzerine taşıyarak, yatırımcıların İran savaşından kaynaklanan endişelerine işaret etti.
Öte yandan, merkez bankaları da enflasyonla mücadelede köşeye sıkışmış durumda. Fed, ABD enflasyonunu beş yıl boyunca yüzde 2’nin altına düşürmeyi başaramadı; bu da, petrol şokundan kaynaklanan ekonomik yavaşlamayla mücadele için faiz indirime gitmesinin önünde engel oluşturuyor.
Sharma yazısını şöyle sürdürdü: “En kırılgan ülkeler en yüksek devlet borcuna ve bütçe açığına sahip olanlar. Gelişmiş ülkeler arasında ABD ve İngiltere başı çekiyor; gelişmekte olan ülkeler arasında ise en büyük risk Brezilya, Mısır ve Endonezya’da görülüyor.”
ABD ise dünyanın en büyük petrol üreticisi olmasına rağmen savaşın uzaması halinde kırılganlığı artacak. Nitekim yıllık yaklaşık yüzde 6 oranındaki bütçe açığı geçen yıl gelişmiş ülkeler arasında en yüksek bütçe açığı oranıydı. (Kaynak: Fortune.com)