ABD/İsrail’in İran’a yönelik savaşı, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıyla hızla dünya çapında bir enerji krizine dönüşüyor.
S&P Global’in başkan yardımcısı ve “The Prize: The Epic Quest for Oil, Money and Power” kitabının yazarı Daniel Yergin, Financial Times’ta hafta sonu bir yazı yazdı.
Yazıda, Körfez’den akan petrolün uzun ve yıkıcı bir savaşla kesintiye uğramasını kabus senaryosu olarak adlandırdı. Bu durumda enerji fiyatlarının baş döndürücü bir hızla artarak, dünya ekonomisini derin bir resesyona sürükleyebileceğine dikkat çekti.
Nitekim İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan tanker geçişlerine izin vermemesiyle ham petrol fiyatları geçen hafta yüzde 36 oranında arttı; dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz taşımacılığının yüzde 20’si buradan sağlanıyor.
Basra Körfezi’ndeki belli başlı petrol üreticileri ham petrol ihraç edemediklerinden, depolama kapasiteleri çoktan doldu ve daha az pompalamaya başladılar.
Irak, üretimi yüzde 60 azaltarak, savaştan önce günlük 4,3 milyon varil olan üretimi 1,7 milyon – 1,8 milyon varile düşürdü. Kuveyt ve BAE de üretimi azalttı.
Öte yandan, sıvılaştırılmış doğal gaz piyasası (LNG) da Katar’ın üretimi durdurmasıyla büyük bir darbe aldı. Yergin, büyük ölçüde LNG’ye bağımlı Asya’daki spot fiyatların savaş başladığından beri hemen hemen iki katına çıktığına dikkat çekti. Avrupa’daki doğalgaz fiyatları ise yaklaşık yüzde 50 arttı.
Yergin, en kötü senaryonun altyapıya ciddi bir zarar verilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın uzun süreli kapalı kalması olacağını söylüyor. Bu durumda, uzun vadeli tedarikte sıkıntılar yaşanacak.
Brent petrol varil fiyatının halihazırda 100 dolar üzeri olması dünya ekonomisine alarm zillerini çaldırıyor.
ABD Başkanı Donald Trump her ne kadar Hürmüz Boğazı’nın tanker trafiğine açılmasını sağlayacağını söylese de, Wall Street buna ikna olmadı. Trump, petrol tankerleri için 20 milyar dolarlık reasürans programı açıkladı ve ABD donanmasının gerektiğinde Hürmüz Boğazı’ndan geçen tankerlere eşlik edeceğini bildirdi.
Ancak ABD ve Körfez’deki müttefikleri, pek çok askeri hedefi vuran İran’ın Shahed drone’larını indirmekte pek başarılı değiller.
Brookings Enstitüsü’nden Robin Brooks, “Bu kadar çok gemiyi korumaya çalışmak devasa bir lojistik organizasyonu gerektirir” diyor. “İran’ın birkaç drone’la sızıp bir gemiyi vurması yeterli; bu durumda devasa bir petrol şokuyla karşı karşıya kalırız. Dolayısıyla, ABD’nin gemilere refakat edeceğine dair verdiği güvenceleri inandırıcı bulmuyorum. Korumaya gerek duyan çok fazla petrol tankeri var.” (Kaynak: Fortune.com)