Matt Heimer ve Scott DeCarlo – Yapay zeka teknolojideki dönüm noktası ve Fortune’un 28’inci kez yayımladığı Dünyanın En Beğenilen Şirketleri Yıldızlar sıralaması da bunu kanıtlıyor. 3000 kadar üst düzey yönetici, direktör ve analistin katıldığı ankette, Apple 19’uncu ardışık yılda da sıralamada birinciliği kimseye kaptırmadı. Apple’ı takip edenler yapay zekada gerektiği kadar ilerleyememesinden endişelenebilirler ancak yine de şirketin inovasyon kadar yetenek, sermaye ve tedarik zincirlerinin akıllıca yönetimini takdir eden anket katılımcılarından yüksek puanlar geliyor. Kısacası, yapay zeka bu yılki listenin şekillenmesinde temel güç oldu; GPU’da yıkıcı güç Nvidia dördüncü sıraya yerleşirken, listeye yeni giren iki isim olan çip üreticisi Advanced Micro Devices (No.48) ve kurumsal teknoloji platformu Workday (No.49’da bağlı şirket) gittikçe daha fazla önem kazanmalarını yapay zekaya borçlular.
Sektörlerinin yıldızları zirvede kalabilmek niçin zor?
Fortune’un Dünyanın En Beğenilen Şirketler listesi “kurumsal şöhretin sıralaması”dır. Ancak burada şöhret kelimesinin taşıdığı pek çok mesaj var; bundan dolayı da sıralamalarımızı daha derinden ve ayrıntılı incelemek bir tür takıntılı bir zevk ve bir ayrıcalıktır. Bizim ilk 50’yi kapsayan Yıllık Yıldızlar listemiz, geniş çaplı iş dünyasında yapılan anketlerde aldıkları beğenilere özellikle de kendi sektörleri dahil tüm iş alanlarındaki liderlerin takdirlerine göre şirketleri sıralıyor. Liste aynı zamanda, büyük bir kitle tarafından takdir edildiğinizde, bu saygınlığın inanılmaz bir kalıcı güce sahip olduğunu da ortaya koyuyor. Örneğin, Apple, 19 yıldır aralıksız bir numaradaki yerini koruyor. Amazon ve Microsoft art arda yedi yıldır ilk üçte yer alıyorlar. Berkshire Hathaway (No.6) ve Alphabet’in(No.8) her biri on yıldan uzun bir süredir ilk 10’da yer alıyor.
Warren Buffett’ın büyüttüğü dev olan Berkshire, Yıldızlar listesinin 1998’de başlamasından beri her yıl aralıksız sıralamada yer almanın ayrıcalığını yaşıyor; bu onuru da Microsoft, Coca-Cola, Toyota Motor ve Johnson&Johnson’la paylaşıyor. Bununla birlikte, Yıldızlar listesi Dünyanın En Beğenilen Şirketler paketinin yalnızca bir kısmını oluşturuyor; diğeri her bir sektördeki sıralamalara odaklanıyor. Bunlar için sektörden olanlara hem kendi şirketleri hem de rakiplerinin şöhretiyle ilgili sorular soruyoruz ve şirketleri dokuz kategoride puanlamalarını istiyoruz (Sonuçları online olarak Fortune.com’da görebilirsiniz.) Burada, her alandaki uzmanlar yönetim kalitesi, yetenekleri çekme becerisi gibi ayrıntıları değerlendiriyorlar. Bu sektör sıralamalarında uzun vadeli başarılar eşi benzeri görülmemiş bir tablo ortaya koyuyor. Örneğin, Apple son 17 yılın 16’sında hep birinci sırada yer aldı; dünyanın en değerli şirketi Nvidia yarı iletken segmentinde son 10 yılın dokuzunda hep bir numarada yer aldı (2022 yılı tek istisnaydı). Ancak başka yerlerde sıralamalar, aşırı rekabet ve sürekli bozulmanın yol açtığı iniş çıkışlar sergiliyorlar.
Takip ettiğimiz 51 sektörün 17’sinde bu yıl birinci sıradakiler değişti. Bu değişim konusunda mega bankalardan daha çarpıcı bir örnek olamaz; bu bankaların performans ölçümleri çok sıkı takip ediliyor ve en iyi performans sergileyen yöneticiler de sıklıkla iş değiştirirken, deneyimlerini de yeni şirkete taşımış oluyorlar. Burada, JP Morgan Chase Morgan Stanley’yi tahtından ederek zirveye yerleşti; böylece beş yıldan beri ilk kez bu sektörün lider ismi değişti. Bu yılın zirvedeki şirketlerden bazıları, uzun süre spot ışıkların altından kaybolduktan sonra geri döndüler. Örneğin, ev aletleri ve mobilya segmentinde, Whirlpool 2018 yılından beri ilk kez bir numaraya yerleşti. MetLife ise, 2015 yılından beri ilk kez hayat ve sağlık sigortasında tahta geçti. Diğer kazananlar ise ilk kez bu listeye giriyorlar; bunlar arasında, sabun ve kozmetik sektöründe Procter&Gamble’ı tahtından indiren L’Oréal de var.Bir diğer sektör birincisi ise eski ve yeninin karışımı. Uçak motoru tedarikçisi GE Aerospace ilk kez savunma ve uzay havacılık endüstrisinde bir numaraya yerleşerek, Lockheed Martin’in beş yıllık saltanatına son verdi. GE Aerospace, General Electric’in kurumsal halefidir; 2007 yılında Yıldızlar listemizde tepeye yerleşen, tarihsel önemi olan şirket daha sonra başarılı olamayacak kadar büyüdüğünden zirvedeki yerini koruyamadı. Yeni şirket, eski GE’nin küllerinden 2024 yılında yaratıldı; CEO’su Larry Culp, şirketi daha kompakt üç bölüme ayırarak, nihai dönüşümü gerçekleştirdi. GE Aerospace’in bu listedeki varlığı şirketlerin devridaim hızını çarpıcı bir şekilde ortaya koyarken, aynı zamanda kurumsal şöhretin ne kadar hızlı değişebileceğini de gösteriyor.
Listeyi nasıl hazırladık?
Geçmişte olduğu gibi, Fortune kurumsal saygınlık sıralaması için bu araştırmada da Korn Ferry’yle beraber çalıştı. Yaklaşık 1,500 adayla çalışmaya başladık: Gelir bazında sıralanan en büyük 1000 ABD’li şirketin yanı sıra Fortune’un Global 500 veri tabanında 10 milyar dolar ya da üzeri gelire sahip olan ABD dışındaki şirketler. Bu sınıflandırmayı her sektördeki en yüksek gelirli şirketlere göre eledik ve toplamda 29 ülkede 685 şirkete ulaştık. En yüksek dereceli şirketler bu 685 kuruluşun yer aldığı havuzdan seçildi; oy veren yöneticiler bu gruptaki şirketlerde çalışıyorlar. Korn Ferry, 51 sektörde en beğenilen şirketleri belirlemek amacıyla yöneticiler, direktörler ve analistlerden kendi sektörlerindeki şirketleri yatırım değeri, yönetim ve ürün kalitesi, sosyal sorumluluk ve yetenekleri çekebilme becerisi gibi dokuz kriterde derecelendirmelerini talep etti. Şirketin puanının, bulunduğu sektörün anketinde ilk yarıda yer alması gerekiyor. (Sıralamaların tamamı için bkz: fortune.com). Korn Ferry 50 Yıldızı belirlemek amacıyla, sektör anketlerine cevap veren 3000 yönetici, direktör ve menkul kıymet analistinden en çok beğendikleri 10 şirketi seçmelerini istedi. Bu kişiler, geçen yılki anketlerde ilk yüzde 25’te sıralanan şirketlerin yanı sıra kendi sektöründe ilk yüzde 20’lik dilime yerleşen kuruluşlardan oluşan bir listeden seçim yaptılar. Herkes herhangi bir sektördeki herhangi bir şirketi oylayabildi.
Bu yılki anketten kesitler çarpıcı / sonuçlar ve itibar
Totoya zorlu bir parkurda yer alıyor
Ekonomik belirsizlik ve enflasyon 2025 yılını yeni araç satışları için zor bir yıl haline getirdi. Ancak Yıldızlar listemizde en üst sıraya yerleşen Asyalı şirket Toyota Motor, bu gidişattan etkilenmeyerek pazar payı açısından dünyanın en çok satan araç markası oldu. Toyota’nın sıklıkla eleştirilen elektrikli araç stratejisini-tamamen elektrikli araç yerine benzinli-elektrikli hibridlere odaklanmak ABD, AB ve Çin elektrikli araç teşviklerini azalttığından ya da tamamen ortadan kaldırdığından ileri görüşlülük olarak kabul etmek gerekiyor. ABD’de Trump yönetimi pek çok yeni modele gümrük vergisi uygulamasına rağmen ülkedeki satışları 2025 yılında yıllık bazda yüzde 8 arttı. Toyota’nın 2026 yılı planları arasında fiyat skalasının her iki ucunda inovasyonlar yer alyor; bunlar arasında Çin pazarına yönelik 15,000 dolarlık SUV ve daha önce yalnızca Japonya’da satılan ultra lüks Century markasının dünya pazarlarına açılması var.
Airbus için önemli bir adım
Airbus ekim ayında, rakibi Boeing’le olan rekabetinde nihayet övüneceği bir başarı elde etti: 1988 yılında hizmete giren dar gövdeli A320 yolcu uçağı, havayollarına toplam uçak teslimatında 12,260 uçaktan daha fazla bir rakamla Boeing 737’yi geride bıraktı. Bu rakamlara ulaşmasında, ucuz havayollarını da müşterileri arasına katma stratejisini göz ardı etmemek gerekiyor. Ayrıca Boeing 737 Max’ın iki ölümcül kazasının ardından şirketin üretiminde önemli gecikmeler de oldu. Her iki uçak üreticisi de gelecek kuşak yolcu uçağını pazara çıkarmakta geç kaldı ancak son yıllarda müşteriler ve yatırımcılar Hollanda merkezli Airbus’a daha fazla güveniyorlar. 2025 yılında 75 milyar euro (88 milyar dolar) satış geliri elde ettiği hesaplanan şirket bu yıl ilk kez Yıldızlar sıralamamızda yer buldu.
Target’in düşüşü
İkonik Amerikan perakendecisi bu yıl düşerek dikkat çekti: 2025 yılında 27’nci sırada yer alan Target ilk 50’ye giremeyerek, Yıldızlar listesindeki 24 yıllık varlığına son verdi. Target ocak ayı başlarında, üst üste üçüncü yılda da satış gelirinde azalma sürecini tersine çeviremedi ve hissesi 2021 yılındaki pik değerine göre yüzde 60’lık bir kayba uğradı. Kötü envanter yönetimi ve müşteri hizmetlerindeki sorunlar bu gerilemenin belli başlı gerekçeleri. Hem şirkettekiler hem de yatırımcılar, tepe yönetimin değişmesinin şirketi canlandıracağını umuyorlar: COO Michael Fiddelke şubat ayında CEO olarak Brian Cornell’in yerini alacak.
