Orta Karadeniz’in engebeli yollarına ve dağınık yerleşimlerine YEDAŞ, 62 milyar liralık bir taahhüt bıraktı. Bölgedeki kesinti sürelerinde şimdiden sağlanan yüzde 57 iyileşme, 2030 vizyonunun yalnızca bir fragmanı niteliğinde. Peki, teknoloji doğanın bu denli baskın olduğu bir coğrafyada kusursuz bir enerji akışını gerçekten de garanti edebilir mi?
Karadeniz’in gri dalgalarının kıyıya vurduğu o serin sabahında, Yeşilırmak Elektrik Dağıtım (YEDAŞ)’ın avlusundayım. Gökyüzü açık, ancak Karadeniz’in o meşhur, insanı diri tutan serinliğini hissediyorum.
Arkamızda teknik binanın duvarları, yan tarafta ise göreve çıkmaya hazır bekleyen hidrolik sepetli araçlar duruyor. Ancak avludaki asıl hareketlilik bizden kaynaklanıyor. Farklı şehirlerden Samsun’a gelen bir grup gazeteci, üzerimize geçirdiğimiz emanet fosforlu yelekler ve beyaz baretlerle, etrafı inceliyoruz.
Bu meraklı kalabalığın ortasında ise ev sahibi sıfatıyla YEDAŞ Genel Müdürü Yunus Emre Bilgi duruyor. Arkasındaki transformatörleri ve sahadaki araçları işaret ediyor.
“Geleceğin enerji ihtiyacını karşılayacak altyapıyı kuruyoruz.”
Ses tonundan ne yaptığından emin bir mühendisin ciddiyetini gözlemliyorum.
Avludaki bilgilendirme, dağların tepesinde bekleyen zorlu kış şartlarına karşı verilmiş bir söz gibi.
Peki, bu sözler ve gördüğüm metal yığınları, Karadeniz’in o geçit vermez vadilerinde doğanın kurallarını değiştirmeye yeter mi?
Doğaya meydan okuyan mühendislik
Yatırımın büyüklüğünü anlamak için, 62 milyar liralık bütçeden önce, harcanacağı araziyi tanımak gerekiyor.
Genel Müdür Yunus Emre Bilgi, sorularımı yanıtlarken zihnindeki haritayı canlandırıyor.
“En çok zorlandığımız il kesinlikle Ordu,” diyor.
Ordu’nun dağınık yerleşimi, mühendislik hesaplarını altüst eden ve her metrekaresinde ayrı bir çözüm gerektiren zorlu bir denklemle YEDAŞ’ın karşısına çıkıyor.
“İlçe merkeziyle köyler arasında bin metreye varan rakım farkları olabiliyor.”
Söyledikleri yükseklik farkından ziyade; kar, heyelan ve fırtınayla mücadelenin zorluklarını çağrıştırıyor.
Yunus Emre Bilgi, bu durumu bir mazeret olarak dile getirmiyor; sadece bir veri olarak paylaşıyor.
“Ulaşım oldukça problemli ancak yatırımlar arttıkça bu zorluklar azalacak.”
YEDAŞ’ın 2026-2030 yatırım planı, işte bu yüzden direk dikmenin ötesinde, doğaya karşı bir tür teknolojik tahkimatı ifade ediyor.
Bir mühendisin hayali
Objektiflerimize gülümseyen ve sorularımızı yanıtlayan bu yönetici, plazaların cam fanuslarında yetişmiş mesafeli bir CEO profili çizmiyor.
Yunus Emre Bilgi’nin kariyer yolculuğu, elektriğin üretiminden dağıtımına uzanan o meşakkatli hattın her santimini bildiğini gösteriyor.
“Meslekteki on sekiz yılımın tamamı elektrik dağıtım sektöründe geçti.”
Sözleriyle aidiyetin altını çiziyor.
Kütahya’nın Çavdarhisar ilçesinde, karla kaplı arazilerde arıza ekipleriyle omuz omuza çalıştığı günlerden; bugün Samsun, Ordu, Çorum, Amasya ve Sinop’u kapsayan beş ilin enerjisini yönettiği noktaya gelmesi tesadüf olmamalı.
Saha geçmişi, anlattığı o milyarlık bütçenin nereye harcanacağı konusundaki kararların rasyonelliğini işaret ediyor.
“Amcam elektrikçiydi, her yaz tatilinde onunla çalıştım,” diyerek gülümsüyor.
O günlerde bir penseyi tutarken duyduğu heyecan, bugün devasa bir şebekeyi yönetirken hissettiği sorumlulukla harmanlanmış görünüyor.
Sistem arızayı görüyor
Yunus Emre Bilgi’nin anlatımlarından bir başka güce daha tanık oluyorum. O da dijital zeka.
Klasik şebeke işletmeciliği yerini, verilerin aktığı ve kararların yapay zeka desteğiyle alındığı bir dijital sinir sistemine bırakıyor.
“Şebekenin yüzde 99’u uzaktan izlenebilir hale geldi.”
Artık vatandaşın telefonuna sarılıp ihbar vermesine gerek kalmadan, sistem arızayı görüyor ve avluda gördüğümüz o ekipleri nokta atışı yönlendiriyor.
“Arızaları vatandaşlardan ihbar gelmeden tespit ediyoruz.”
Dijitalleşme hamlesi, kesinti sürelerinde yaşanan tarihi düşüşün de ana mimarı.
2019 yılında abone başına 1513 dakika olan kesinti süresinin 650 dakikaya gerilemesi, bölge halkı için kazanılmış yüzlerce saat anlamına geliyor.
“Süreyi 480 dakikaya indirmeyi hedefliyoruz.”
Bu da teknolojinin doğrudan insan konforuna hizmet ettiğinin en açık ifadesi.
Yarının dünyasına hazırlık
Enerji dünyası, elektrikli araçların ve akıllı evlerin yükselişiyle birlikte tarihinin en büyük dönüşümlerinden birini yaşıyor.
YEDAŞ’ın 62 milyar liralık yatırım paketi, sadece mevcut lambaları yakmayı hedeflemiyor. Kapıdaki büyük değişimi karşılamayı amaçlıyor.
“Artık her şey elektrikle ölçülür hale geldi.”
Yunus Emre Bilgi sözleriyle kaçınılmaz geleceğe işaret ediyor.
Bir veri merkezinden, evdeki ısı pompasına kadar her yeni cihaz, şebeke üzerinde yeni bir yük ve yeni bir yönetim zorunluluğu anlamına geliyor.
2030 yılına gelindiğinde, Karadeniz’in yollarında sessizce süzülen elektrikli araçlar, enerjisini bu güçlendirilmiş ve akıllanmış şebekeden alacak.
“Geleceğin talebini karşılayacak öncü altyapı çalışmalarını hayata geçiriyoruz.”
Yatırımın vizyonu, bugünü kurtarmakla yetinmeyip, yarının dünyasında bölgenin enerji gücünü garanti altına alıyor.
“Bölgemizin enerji geleceğini inşa ediyoruz.”
Konuşmalar bitiyor.
Baretimi çıkarıp rüzgârlı avludan ayrılıyorum.
Arkadaki transformatörlerin sesi denizin uğultusuna karışıyor.