Geçen yıl aralık ayında Cisco İngiltere Başkan Yardımcısı Eleanor Cavanagh-Lomas inatçı bir yöneticinin dünyayı nasıl algıladığına dair bazı yeni bilgiler edindikten sonra o kişiyi yeniden organizasyonla ilgili bakış açısını değiştirmeye ikna edecek bir yöntem buldu.
Lomas’ın bu konudaki sırrı ise veri analiziydi. Cavanagh-Lomas Cisco mühendisleri tarafından geliştirilen web tabanlı bir uygulama olan Team Space’e bağlanıp, yöneticiyle nasıl konuşacağına dair bilgi edindi. Orada, 15 dakikalık çoktan seçmeli teste dayanan elindeki 15 doğrudan raporun algoritma tarafından nasıl değerlendirildiğini görebiliyordu. Algoritma bu seçmeleri, dokuz “tepe ismin” hiyerarşisini belirlemek üzere kullandı ve daha sonra söz konusu kişinin en iyi şekilde nasıl çalışacağı ve nelerin onu motive ettiğine dair önerilerde bulundu.
Cavanagh-Lomas bu yöneticinin kolay kolay vazgeçmediğini öğrendiğinde, bu özelliğini bir sohbet sırasında gündeme getirdi ve ondan kısa bir süreliğine, başka bir yol denemesini istedi. Başarısız olursa tekrar kendi yöntemine dönebilecekti. “Yazılım size her birinin tarzına uygun koçluk tavsiyelerinde bulunuyor ve bu geri bildirimleri onlara nasıl aktaracağınıza dair yol gösteriyor” diyor. Lomas, algoritmanın işe yaradığını da sözlerine ekliyor.
Hepimiz kitapla yönetimin ne olduğunu biliyoruz; şimdi ise, karşımızda algoritmayla yönetim var. “İnsan analitiği”, yetenekleri avlama ve işyerinde tutma konusunda sonu gelmeyen mücadelede yararlanmak üzere hızla ortaya çıkan bir araç konumunda. Şirketler veri analistlerini işe almaya ve kimin işinden ayrılacağını ve kimin en iyi kıdemli başkan yardımcısı olabileceğini tahmin eden yazılımlar geliştirmeye ya da satın almaya başladı.
Danışmanlık devi Deloitte’un İK birimi olan Bersin by Deloitte’ın yöneticisi Josh Bersin, “İK konusunda daha iyi kararlar almanızı sağlayan bir tür Moneyball (Kazanma Sanatı, filmi) diyebiliriz” sözleriyle anlatıyor; “Ve bu yıl da ilgi gerçekten tavan yaptı.” Bersin, son 10 ayda öngörüde bulunan İK analitiğini kullananların oranının ikiye katlanarak yüzde 4’ten yüzde 8’e çıktığını söylüyor. Yatırımcılar geçen yıl işe alma, performans yönetimi ve hatta sağlık/bakım gibi konularda uygulamalar geliştiren şirketlere 2 milyar dolar yatırdı. Bersin yakında, kalp atım hızı monitörleri kuşanmış çalışanlar stres işaretleri verdiklerinde İK ekiplerinin müdahale ettiklerini görmeye başlarsa hiç şaşırmayacağını söylüyor. Rakip firmalardan hangi çalışanların transfer için cazip olduğunu kestirmek amacıyla çeşitli kaynaklardan dış veriler kullanan HiQ Labs’te insan analitiği sorumlusu Ryan Hmamond algoritmadan söz ederken, “Çalışma biçimimizi radikal bir değişikliğe uğratacak” diyor. 2012’de kurulan HiQ’nun 25 Fortune 500 müşterisi var.
İK baştan sona bu süreci yöneten unsur. Örneğin, eBay yöneticilerinden aldığı görev süresi, geri bildirimler, ücret ve promosyonlarla ilgili bilgileri kullanarak işte zorluklarla karşılaştıklarında hangi çalışanların nasıl bir tavır sergileyeceklerine dair algoritmalar tasarladı. IBM binlerce çalışanı mevcut iş olanaklarıyla bir araya getirmek için Watson teknolojisini kullanarak dört ay önce Blue Matching’i ortaya koydu. Yazılım her kişinin rolü, becerileri, deneyimi, lokasyon tercihleri ve performansıyla ilgili verileri toplayıp, daha sonra çalışan için uygun olan açık pozisyonu öneriyor.
General Electric halen bellibaşlı terfilere uygun adayları belirlemek için makineyle öğrenmeyi test ediyor. Yazılım LinkedIn tarzı bir şirket içi sistemden İK veri ve profillerini alarak, başarılı GE yöneticileri ve benzer işi yapmış ya da liderlik eğitimi almış olan diğerlerinin kariyer süreçleri arasındaki korelasyonlara bakıyor. GE’nin stratejik işgücü planlama lideri James Gallman, “Sizi sinsice saf dışı bırakacak bir şey yapmayız” diyor. Yöneticiler adaylarla ilgili nihai inceleme aşamasında devreye giriyor.
Hepimizin bildiği gibi, teknoloji her zaman mükemmel değil. Bu uygulamaları kullanmak özel bir dikkat gerektiriyor. Örneğin HiQ’dan Hammond, öngörüde bulunan algoritmalar ortaya koymak için yalnızca geçmişteki işe alma verilerine dayanmanın sorunları zorlaştırabileceğini belirtiyor. “Örneğin, işe alım sırasında yapılan ayrımcılıklar algoritmalarınıza dahil edilmeli” sözleriyle anlatmasını sürdürüyor. Ayrıca tamamen insan kaynaklı faktörleri de unutmamak gerekiyor; örneğin, yazılıma sunulan bilgilerde yer almayan hasta bir çocuk performansı olumsuz etkileyen bir unsur olabilir. Bersin, pek çok mağazada çalışan sirkülasyonunun yüksek olduğunu ortaya çıkaran bir yazılım kullanan ve daha sonra da, bundan sorumlu tuttuğu yöneticiyi kovan bir bakkal zincirinden söz ediyor. Oysa bu çalışan sirkülasyonundaki hareketlilik mevsimseldi ve böylece, yönetici boş yere kovulmuştu.
Uygulamalar ayrıca çalışanların özeline de dahil olma riski taşıyor. Halen elektronik kimlik kartları kimin kiminle konuştuğunu izleyebiliyor ve ses tonunu kaydedebiliyor. Denver Üniversitesi’nden hukuk ve etik profesörü Corey Ciocchetti, yasaların bu tür verilerin şirketler tarafından ele geçirilmesini engellemediğini ancak şeffaflığın işverenleri güveni sarsacak herhangi bir adım atmamaya teşvik edeceğini kaydediyor; “Aksi takdirde bir noktada uygulama geri teper” diyor.
Bu girişimde başı çeken kıdemli başkan yardımcısı Ashley Goodall, Cisco gelecek aylarda Team Space uygulamasını 72 bin çalışanı için işler hale getirdiğinde güven ve şeffaflığın kilit rol üstleneceğini kaydediyor. Goodall, Cisco’nun başarılı bir ekip ve verimli bir kariyer sürecini pekiştirecek örnekler, davranışlar ve faktörleri belirlemek üzere yazılımı tasarladığını kaydediyor. Liderler ekip çalışanlarıyla iletişim halinde olmak, ekibin en iyilerle karşılaştırıldığında nasıl göründüğüne bakmak ve çalışanların performansını geliştirmek için tavsiyeler almak üzere bu uygulamadan yararlanabilir. Nitekim yazılım şimdiden Cavanagh-Lomas’ın işinden memnun olmayan üst düzey bir yöneticiyi belirlemesini ve motive olmasını sağlamak için rolünü yeniden düzenlemesini sağladı. Cavanagh-Lomas, aksi takdirde yöneticinin muhtemelen işten ayrılacağını söylüyor.
Goodall, “Çoğumuz nasıl daha iyi olabileceğimiz hakkında kafa yorarız” diyor; “Bu uygulama da kim olduğunuzu ve becerilerinizi en iyi şekilde nasıl kullanacağınızı anlıyor. Bu da sanırım bize pazarda üstünlük sağlayacak.”